Bộ Tư pháp tổ chức Tọa đàm góp ý tiêu chí quốc gia về nông thôn mới

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc phát biểu tại Tọa đàm

(Ảnh TTXVN)

Tham dự tọa đàm có Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc, Cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý Lê Vệ Quốc, Phó Cục trưởng Ngô Quỳnh Hoa, cùng đại diện Sở Tư pháp TP.HCM và nhiều tỉnh, thành khu vực phía Nam.

Năm 2025 được xem là năm bản lề, đánh dấu nhiều thay đổi lớn về tổ chức bộ máy, phương thức vận hành và quản lý nhà nước. Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn chuyển mình với các chủ trương, chính sách mang tính cải cách toàn diện, yêu cầu bảo đảm quyền con người, quyền công dân theo Hiến pháp và pháp luật đặt ra ngày càng cao.

Đáp ứng yêu cầu đó, Bộ Tư pháp đã tham mưu Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 27/2025/QĐ-TTg ngày 4/8/2025 quy định về xã, phường, đặc khu đạt chuẩn tiếp cận pháp luật. Bộ cũng xây dựng dự thảo Thông tư hướng dẫn thi hành Quyết định số 27/2025/QĐ-TTg, quy định chi tiết nội dung, mức độ đạt chuẩn của từng tiêu chí, chỉ tiêu tiếp cận pháp luật và các hồ sơ, biểu mẫu phục vụ công tác đánh giá, công nhận.

Phát biểu tại tọa đàm, Thứ trưởng Bộ tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc nhấn mạnh: Nhằm bảo đảm tính thực tiễn, chặt chẽ, đơn giản của các tiêu chí tiếp cận pháp luật trong dự thảo Thông tư về chuẩn tiếp cận pháp luật và dự thảo tiêu chí “tiếp cận pháp luật” trong Chương trình mục tiêu quốc gia nông thôn mới giai đoạn 2026-2030 rất cần có sự tham gia ý kiến của các cán bộ, công chức tham mưu thực hiện công tác này tại địa phương.

Một trong những điểm đáng chú ý của Quyết định là tiêu chí tiếp cận pháp luật được tinh gọn gồm 3 tiêu chí và 14 chỉ tiêu thành phần, tập trung vào những lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý của ngành tư pháp.

Các chỉ tiêu đạt chuẩn được quy định tại dự thảo Thông tư của Bộ Tư pháp theo hướng định lượng tối đa, hạn chế việc sử dụng tiêu chí chung chung hoặc trùng lặp với các bộ tiêu chí khác. Phần lớn chỉ tiêu được xác định mức độ đạt chuẩn theo tỷ lệ %, thay vì tính điểm như Thông tư số 09/2021/TT-BTP trước đây.

Đặc biệt, nhằm đẩy mạnh phân cấp cho địa phương, tạo sự linh hoạt trong việc tổ chức đánh giá, công nhận cấp xã đạt chuẩn tiếp cận pháp luật, Quyết định 27/2025/QĐ-TTg cũng đã phân cấp giao cho UBND cấp tỉnh quyền ban hành hướng dẫn về tài liệu chứng minh mức độ đạt của các tiêu chí, chỉ tiêu tiếp cận pháp luật, thời gian đánh giá, cũng như quy trình nội bộ và quy trình điện tử để thực hiện việc đánh giá, công nhận.

Nhiều đại biểu tại tọa đàm cho rằng một số tiêu chí đặt mức đạt chuẩn 100% là quá cao, khó thực hiện đối với cấp xã, nhất là các chỉ tiêu về ban hành văn bản quy phạm pháp luật, thực hiện kế hoạch phổ biến, giáo dục pháp luật hay tỷ lệ hòa giải thành ở cơ sở. Trong khi đó, khối lượng công việc ở cấp xã rất lớn, thẩm quyền của Chủ tịch UBND cấp xã được mở rộng, nhưng nhân lực vẫn còn hạn chế.

Một số ý kiến đề nghị Bộ Tư pháp sớm xây dựng phần mềm đánh giá, công nhận cấp xã đạt chuẩn tiếp cận pháp luật, nhằm bảo đảm thời gian thẩm định hồ sơ chỉ trong 10 ngày như quy định tại Quyết định số 27/2025/QĐ-TTg, đồng thời phù hợp với tiến trình chuyển đổi số quốc gia.

Phó Giám đốc Sở Tư pháp tỉnh Tây Ninh Lý Hồng Huấn đề xuất tiếp tục đưa tiêu chí “tiếp cận pháp luật” vào Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới giai đoạn 2026 – 2030, với trọng tâm là “Công tác xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật, bảo đảm thượng tôn Hiến pháp và pháp luật; gắn kết chặt chẽ giữa xây dựng và thi hành pháp luật tại địa phương” để đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của chính quyền cấp xã trong xây dựng Chương trình mục tiêu quốc gia về nông thôn mới giai đoạn 2026-2030.

Đại diện Sở Tư pháp thành phố Cần Thơ phát biểu tại tọa đàm.

Phó Giám đốc Sở Tư pháp TP. Cần Thơ Đồng Việt Phương nhấn mạnh, hiện ở nông thôn có hơn 22.000 hợp tác xã và hàng trăm nghìn hộ sản xuất kinh doanh, phần lớn là doanh nghiệp nhỏ và vừa, nhưng chưa có tiêu chí nào đánh giá mức độ tiếp cận pháp lý của họ. Việc bổ sung tiêu chí hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa vào Bộ tiêu chí quốc gia nông thôn mới được cho là hoàn toàn phù hợp với định hướng “xây dựng văn hóa pháp lý trong sản xuất, kinh doanh”, góp phần phát triển kinh tế nông thôn bền vững và hội nhập.

Kết luận tọa đàm, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Ngọc đánh giá cao các ý kiến đóng góp, coi đây là nguồn thông tin quý giá để cơ quan soạn thảo tiếp tục hoàn thiện dự thảo Thông tư. Thứ trưởng giao Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý tổng hợp, nghiên cứu, tiếp thu đầy đủ, trình Bộ trưởng Bộ Tư pháp ban hành văn bản hướng dẫn thi hành Quyết định số 27/2025/QĐ-TTg trong thời gian sớm nhất, bảo đảm việc đánh giá, công nhận cấp xã đạt chuẩn tiếp cận pháp luật thực chất, khả thi, đồng thời đáp ứng yêu cầu phát triển của giai đoạn mới.